Güzelsu, (Hoşap) Bucak merkezinde, Gevirhan mezarlığının güneydoğusunda bulunan türbe kaleyi yaptıran Süleyman Bey için 17. yy ortalarında inşa ettirilmiş olmalıdır.

Güzelsu (Hoşap) Bucağının içinden geçen çay üzerinde, Van Hakkari yolunun hemen kenarında yer alan köprü, güney-kuzey yönünde kuzeye 14 derece açı yapacak biçimde kurulmuştur. Mansap yönünde ortadaki geniş kemerin her iki yanında celi sülüs hat ile ile Osmanlıca, Farsça ve Arapça metinler içeren yer alan metinler yer almaktadır. Yazılar düşey üç sıra halinde yedişer kartuş içerisinde yerleştirilmiştir. Yazıtlardan anlaşıldığına göre köprü 1671 yılında Mahmudi Beylerinden Zeynel Bey oğlu Evliya Bey tarafından inşa ettirilmiştir.

Güzelsu (Hoşap) bucak merkezinde, Van Hakkari karayolunun hemen kenarında, bucak girişinin kenarındaki mezarlık içinde yer alan yapılardan medrese, inşa yazıtına göre Ivaz Bey oğlu Hasan Bey tarafından 1563 yılında, türbe ise 1585 yılından sonra Hasan oğlu Şir Bey tarafından inşa ettirilmiştir.

Güzelsu (Hoşap) bucak merkezinde, Gevirhan Mezarlığı'nın doğusunda yer alan medresenin güneyinde Süleyman Bey Kümbeti bulunmaktadır.

Bugün yerinde olmayan bir yazıt dışında yapıyı tarihleyebilecek herhangi bir belge ya da vakfiye saptanamamıştır. Üzerinde bir olamayan yazıttan medresenin Mahmudi Evliya Bey tarafından yaptırdığı anlaşılmaktadır.

Güzelsu (Hoşap) bucak merkezinde, yol kenarındaki dükkanların arkasında yer alan han binası günümüzde harabe halindedir. Binanın Mahmudi beyleri tarafından 16.-17. yüzyıllar içinde inşa edilmiş olduğu kabul edilmektedir.

Gürpınar ilçesinin 31 km güneydoğusunda, Kırkgeçit (Kasrik) köyünün batısındaki Kuş Dağları'nın kuzeydoğu bitiminde yer alan manastır, Kırkgeçit Deresi'nin Çatak Çayı'na karıştığı yerde bulunan bir tabya üzerinde kurulmuştur. Der Meryem olarak da bilinen manastırın kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, 9. yüzyılda kurulduğu kabul edilmektedir.

Van bölgesinin en önemli Urartu kalelerinden biri olan Çavuştepe'de, 1976 yılında Yukarı Kale'de yapılan kazılar sırasında 13. yüzyıla ait bir yerleşmeye ait kalıntılar ortaya çıkarılmıştır.

Gürpınar ilçesinin 8 km batısında,Arkboyu Mahallesinin (Gelbelesan) 3 km kuzeyinde, Cadıtaşmış Dağı'nın güney yamacında yer alan manastır köyden yaklaşık bir saatlik zorlu yürüyüşte sonra ulaşılabilmektedir. Buraya Srkhouvank da denmektedir.

İlçe tarihinin Milattan önce  9.  5.yüzyıllar arasında Urartular dönemine kadar indiği yöredeki kalıntı ve buluntulardan anlaşılmaktadır. Nitekim Gürpınar’ın kuzeydoğusundaki Çavuştepe (Haikapert) Urartu devletinin önemli bir merkezi idi. Urartu Kralı II.Sardur burada bir kent kurmuş ve günümüze ulaşan tabletlerde de buradan Sardurihinili (Sardur) kenti olarak ismi geçmektedir.

Ayrıca ilçe toprakları içerisindeki Giyimli (Hırkanıs) ve Yoldüştü (Nırkoğ) köylerindeki Asur yerleşim alanlarını kazılar ortaya çıkarmıştır. Bu bölgede hakim olan Asur devleti MÖ.VII.yüzyılda Kimmerlerle İskitlerin saldırılarına uğramış, MÖ.VI.yüzyılda Medler yöreye hakim olmuş ve Asur yerleşim alanları ortadan kalkmıştır.